MRTSHN Talks

Gerçeklik çoğu zaman yavaştır. Sabahın ağırlığı, yolda beklemek, bir kahvenin soğuması, bir yüz ifadesinin değişmesi… Bunlar “an”ın gerçek malzemeleridir. Sanallık ise hızlanmış bir dünya kurar: anlar kesilir, seçilir, parlatılır ve bir akışın içine yerleştirilir. Böylece insan, fark etmeden yaşadığı hayattan çok, hayatın “temsiline” yaklaşır. Gerçeklikten sanallığa geçiş; bir gün bir tuşa basmakla değil, küçük alışkanlıkların birikmesiyle olur. 1) Temasın yerini ekranın alması İlk kayma şurada başlar: Bir şey hissettiğimizde onu yaşamak yerine, onu hemen ekrana taşırız. Bir manzara gördüğümüzde bakmak yetmez; fotoğrafını çekmek gerekir. Güzel bir an “kayıt” altına alınmadıysa eksik kalmış gibi gelir. Oysa gerçeklik, çoğu zaman “saklanmayan” anlarda tamdır. Sanallık ise anı tamamlamaz; anı kanıtlamak ister. Böylece yaşamak, yavaş yavaş “göstermeye” dönüşür. 2) Yaşamak yerine izlemeye alışmak Sanal dünya, izlemeyi çok kolaylaştırır. İzlemek zahmetsizdir; eylem ise emek ister. İzl...

Gerçeklik, çoğu zaman “olan şey” olarak tanımlansa da, insan için gerçeklik yalnızca var olanla sınırlı değildir; aynı zamanda onun nasıl algılandığı, yorumlandığı ve anlamlandırıldığıyla da şekillenir. İnsan, dünyayı doğrudan ve saf hâliyle deneyimlemez; duyular, zihinsel süreçler, kültürel birikim ve kişisel deneyimler aracılığıyla gerçekliğe ulaşır. Bu nedenle algılanan gerçeklik ile nesnel gerçeklik her zaman birebir örtüşmez. Bilim, gözlem ve ölçüm yoluyla gerçekliği açıklamaya çalışırken; toplum, uzlaşılar üzerinden kendi gerçeklik alanlarını inşa eder. Günümüzde dijital teknolojiler ve yapay zekâ ile birlikte gerçeklik, fiziksel sınırların ötesine taşınmış; sanal ve yapay katmanlar da insan deneyiminin bir parçası hâline gelmiştir. Tüm bu yönleriyle gerçeklik, tek ve değişmez bir olgu değil, insanın varoluşuyla birlikte sürekli yeniden kurulan çok katmanlı bir anlam alanıdır. Felsefede gerçeklik, “var olanın ne olduğu” sorusu etrafında şekillenir ve bu soru, gerçekli...

Bar-Hillel–Carnap paradoksu, bilgi teorisinin en ilginç ve düşündürücü sorunlarından biridir. Temel mesele şudur: Bir olay ne kadar beklenmedikse, o kadar fazla bilgi içerir . Carnap ve Bar-Hillel’in 1950’lerde geliştirdiği bilgi ölçüm teorisine göre bilginin miktarı, olayın gerçekleşme olasılığıyla ters orantılıdır. Yani bir olayın olasılığı çok düşükse örneğin “Bir insanın iki kez üst üste piyangoyu kazanması” bu olay gerçekleştiğinde çok yüksek bilgi içerir. Ancak bu bakış açısı tuhaf bir sonuç doğurur: Olasılığı imkânsıza yakın derecede düşük olan bazı ifadeler, örneğin açıkça saçma veya çelişkili cümleler bile sonsuz bilgi içermiş gibi görünür. “Kare bir çember vardır” gibi mantıksal olarak imkânsız bir ifade, teoride olasılığı sıfır olduğundan sonsuz bilgi taşıyormuş gibi hesaplanır. Bu durum, bilginin anlamı ile matematiksel ölçümü arasında tuhaf bir çatışma yaratır. İşte paradoks da burada doğar. Paradoksun önemi, bilginin sadece olasılık üzerinden ölçülemeyeceğini göstermes...

  Dijital dünyanın hızla büyüdüğü çağımızda, içerik üretimi yalnızca kelimelerin bir araya gelmesinden ibaret olmaktan çıkarak çok daha derin bir anlam taşımaya başladı. Bu dönüşümün temelinde ise semantik içerik yer alıyor. Semantik içerik, metinlerin yalnızca görünen anlamlarını değil, bağlamlarını, ilişkilerini, niyetlerini ve kullanıcı beklentilerini de dikkate alan bir içerik üretim yaklaşımıdır. Arama motorları artık kelimeleri sıradan işaretler olarak değil, aralarındaki bağlantıları ve kavramsal bütünlüğü anlayarak değerlendiriyor. Bu nedenle semantik içerik, dijital pazarlama ve SEO alanında en etkili stratejilerden biri hâline gelmiştir. Kullanıcıların gerçekten ne aradığını, hangi soruların yanıtlarını beklediğini ve içeriklerin hangi bağlamda sunulduğunu analiz eden bu yöntem; hem okuyuculara daha zengin bir deneyim sunar hem de arama motorları tarafından daha değerli görülür. Semantik içerik, kelimeler arasında görünmeyen bir ağ oluşturarak metnin mantıksal yapısını g...

Teknolojinin insan yaşamına nüfuz etme biçimi her geçen yıl daha karmaşık ve daha bütünsel hâle gelirken, geleceğin dijital ekosistemini tanımlamak için yeni kavramlara ihtiyaç duyuyoruz. Bu noktada ortaya çıkan “Enfosfer” , insan bilinci, yapay zekâ, veri akışları ve siber-fiziksel sistemlerin birleştiği kapsamlı bir dijital varlık alanını ifade eder. Enfosfer, yalnızca internetin veya veri ağlarının bir genişlemesi değildir; bireyin düşünce, kimlik, sosyal etkileşim ve üretim süreçlerinin büyük ölçüde dijital bir ortamda var olduğu, çok katmanlı bir yaşam küresidir. Bu nedenle enfosfer, hem bireysel hem toplumsal düzeyde fiziksel gerçeklik ile dijital gerçekliğin iç içe geçtiği yeni bir varoluş alanı olarak görülür. İnsanlar yalnızca dijital içerik tüketmez; kendi dijital bilinç formlarını, davranış desenlerini ve karar mekanizmalarını da bu küre içinde üretir hâle gelirler. Enfosferi diğer dijital kavramlardan ayıran temel unsur, insan-makine bütünleşmesinin bir çevre ortamı hâline...

  Teknolojinin insan biyolojisiyle kurduğu ilişki, son yıllarda yalnızca mekanik destek sistemlerinden ibaret olmaktan çıkıp çok daha ileri bir evrimsel aşamaya doğru yol alıyor. Bu yolculukta karşımıza iki temel kavram çıkıyor: siborglar ve enforglar . Geleneksel anlamda siborglar, biyolojik yapısına mekanik, elektronik veya siber bileşenler entegre edilmiş insanlardır; bir protez bacak, kalp pili, beyin implantı veya gelişmiş bir duyusal artırıcı cihaz bile kişiyi siborg kategorisine yaklaştırabilir. Siborg yaklaşımının temel amacı, insanın kaybettiği işlevleri geri kazandırmak veya mevcut kapasitesini sınırlı düzeyde artırmaktır. Buna karşılık enforglar , yapay zekâ destekli biyoteknoloji ile nano-mekanik sistemlerin birleşimi sonucunda ortaya çıkan, insanın yalnızca geliştirilmiş bir versiyonu değil, bütünüyle yeniden tasarlanmış bir üst formunu ifade eder. Enforg yapısı, biyolojik sistemlerinin neredeyse tamamını sensörlerle, otonom yazılımlarla ve kendini onarabilen dokularl...